Hồi tưởng về cháu Nguyễn Q. A.

Hôm nay là ngày tang lễ của cháu. Tôi biết tin dữ về cháu chiều hôm kia, lúc đang dự hội thảo tại một giảng đường đại học cổ kính ở Praha. Tôi chưa bao giờ gặp cháu. Cháu là con trai của H., con gái của dì ruột tôi. Cả H. cũng từ rất nhiều năm rồi tôi chưa có dịp gặp lại. Tháng bảy vừa qua, H. dẫn con trai sang thăm con gái đầu lòng sống ở Pháp, nhân tiện đưa cậu bé đi du lịch một số thành phố châu Âu, trong đó có Budapest và Berlin. Sở dĩ H. mang con trai sang Berlin là vì có gia đình tôi ở đây, ngoài ra có thêm một lý do nữa mà về sau này tôi mới được biết là cháu có nguyện vọng du học ở Đức, H. muốn kết hợp chuyến đi này để tìm hiểu tại chỗ các điều kiện học tập, sinh hoạt của con trai trong tương lai. Do một kế hoạch công việc bất ngờ, đúng vào thời điểm hai mẹ con H. sang Berlin thì tôi lại về Hà Nội. Tại Berlin nhà tôi và con trai tôi ra sân bay đón hai mẹ con H. Để nhà tôi dễ dàng nhận ra hai mẹ con ở sân bay, tôi có viết thư nhờ H. gửi một tấm ảnh mới chụp của hai mẹ con. Và nhờ thế lần đầu tiên tôi mới được thấy ảnh cháu.

Ảnh này hai mẹ con chụp ở Budapest trước lúc bay sang Berlin, trong một ngày đẹp trời. H. và con trai đứng trên một quảng trường ngập nắng, phía sau lưng là một toà lâu đài đồ sộ, cổ kính, ở giữa có một tháp cao. Nổi bật trên vòm cổng toà nhà, ngay dưới chân tháp, có một tấm áp phích lớn với dòng chữ viết hoa: “REFUGEES WELCOME”. Trong ảnh H. thật tươi trẻ và rạng rỡ bên cạnh cậu con trai cao hơn mẹ một cái đầu. H. mặc váy hoa, đeo kính râm, đầu đội mũ phớt màu trắng, hơi có chút nhí nhảnh và trẻ hơn nhiều so với hình dung của tôi. Anh con trai đi giày thể thao, mặc quần soóc ka ki, áo thun có các đường sọc ngang đậm màu nâu, vai đeo ba lô. Bàn tay phải của bà mẹ đặt trên cổ tay trái của con, vẻ mặt cậu bé hơi tư lự, cậu đứng thẳng và không nghiêng người về phía mẹ (con trai và đã mười tám tuổi rồi mà), tuy nhiên vẫn toát đầy vẻ bình an và tin cậy. Tôi đoán H. đã không vô cớ khi chọn tấm hình này gửi cho tôi, đơn giản đó là sự ghi dấu một khoảng khắc thật đẹp và hạnh phúc của hai mẹ con, trong một không gian mới lạ, hàm chứa cả rất nhiều hy vọng về tương lai.

Ở Hà Nội tôi thường xuyên liên lạc sang Berlin, từ lúc hai mẹ con H. xuống sân bay. Đặc biệt vào buổi tối thứ hai và cũng là buổi tối cuối cùng của hai mẹ con ở nhà tôi, chúng tôi còn lập cả cầu truyền hình qua điện thoại di động, truyền trực tiếp cảnh ca hát rất vui từ một cuộc liên hoan gia đình ở Hà Nội. Tuy nhiên cả trong lần truyền hình đó, chỉ có H. và nhà tôi có mặt ở phòng khách, con trai H. ở một mình trên phòng của cháu. Về sau này nhà tôi nhận xét cháu có tính cách dễ thương song cũng khá rụt rè. Trong ngày thứ hai, nhà tôi đưa hai mẹ con đi tham quan thành phố, đến những điểm quan trọng nhất mà người ta có thể tới được bằng phương tiện giao thông công cộng. Bữa trưa, nhà tôi dẫn hai mẹ con H. đến Trung tâm Sony với mái lợp bằng những dải vải bạt rất độc đáo tượng trưng ngọn núi Fujiyama đang phủ tuyết và chiêu đãi khách từ quê nhà món đùi lợn hầm đặc trưng của Đức mà tôi và bạn bè rất ưa chuộng ở đó. Chiều tối ngày thứ ba mẹ con H. bay trở lại Paris, cả ngày hôm đó H. và con trai chỉ ở nhà, H. thăm vườn, trò chuyện cùng nhà tôi rồi đọc sách, anh con trai thì xem phim trên phòng của cháu. Một ngày sau khi hai mẹ con H. rời Đức thì tôi cũng từ Hà Nội bay trở lại Berlin. Sau đó H. và tôi liên lạc với nhau qua thư điện tử, có một lần tôi cũng nói chuyện qua điện thoại với H., sau khi hai mẹ con đã trở lại Hà Nội. Tôi gửi cho H. các thông tin về du học Đức. Ở Hà Nội, em trai tôi cũng cho biết đã hẹn với H. sẽ dẫn hai mẹ con đến văn phòng du học của một người bạn thân của tôi ở Hà Nội để dần chuẩn bị các thủ tục cho cháu.

Tôi ghi lại những dòng này trên chuyến xe buýt từ Praha đi về vùng miền Nam nước Séc, mở đầu cho một chương trình tham quan hậu hội thảo. Trên xe là các nhà học giả và trí thức Việt Nam nổi tiếng từ trong và ngoài nước mà tôi vô cùng kính trọng và yêu quý. Và nhà tôi cũng đi cùng tôi, bên cạnh nàng tôi cảm thấy thật bình an. Con trai của chúng tôi không đi cùng, cháu ở nhà và đang viết bài tốt nghiệp về một đề tài ngữ nghĩa học. Hàng ngày chúng tôi gọi điện, chát qua video với cháu, đặc biệt từ sau khi biết tin dữ về con trai của H. chúng tôi càng phải dặn dò cháu nhiều điều hơn. Thế giới mà chúng ta đang sống thật bất an, dù ở bất cứ nơi đâu. Trong ngày hôm nay, nỗi đau lớn nhất ở trên toàn thế giới là nỗi đau mà H., em tôi, phải trải qua. Hồi tưởng về cháu qua tấm ảnh duy nhất mà tôi có được về mẹ con em, tôi thầm cầu mong em và gia đình em sẽ giữ mãi muôn vàn những hình ảnh như vậy trong tim để tiếp tục có nghị lực sống. Những người thân yêu nhất của chúng ta không bao giờ mất hẳn, ta hãy tin và được phép tin như vậy.

Nam sinh ĐH Bách Khoa tử vong bất thường: Hiền lành, học giỏi

Tiếu lâm thời CHDC Đức /DDR-Witze

9783861539148

Honecker und Mielke gehen an einem klaren Wintertag in Wandlitz spazieren. Plötzlich entdecken sie, dass jemand „Honecker ist doof“ in den Schnee gepinkelt hat. Honecker ist fassungslos, Mielke versichert, den Unhold bis zum nächsten Tag zu verhaften. Tags darauf berichtet er Honecker: „Wir haben den Urin analysiert: Es ist Egon Krenz.“ – „So ein Dreckskerl, und der sollte mein Nachfolger werden“, wütet Honecker. „Das ist noch nicht alles“, sagt Mielke. „Wir haben Schriftproben genommen. Die Handschrift stammt von Margot.“

Vào một ngày mùa đông đẹp trời Honecker và Mielke đi dạo ở Wandlitz. Bỗng nhiên họ phát hiện một dòng chữ do kẻ nào đó đã đái lên tuyết: “Honecker là thằng ngố!” Honecker choáng váng, Mielke hứa đến ngày hôm sau sẽ tóm cổ được kẻ phản nghịch. Ngày hôm sau ông ta báo cáo với Honecker: “Chúng tôi đã phân tích mẫu nước tiểu: Đó là Egon Krenz”. – “Thật là một kẻ khốn kiếp, vậy mà hắn lại muốn thành người kế nhiệm của tôi”, Honecker giận dữ hét lên. “Thưa vẫn chưa hết” – Mielke nói tiếp. “Chúng tôi đã so sánh các mẫu chữ viết. Nét chữ viết tay này là của Margot ạ.”

 

Từ điển dành cho người không sống qua thời CHDC Đức / Lexikon für die Nicht-DDR-Bürger:

  • Erich Honecker (1912-1994): Tổng bí thư Đảng Xã hội chủ nghĩa thống nhất Đức (SED) và Chủ tịch Hội đồng nhà nước CHDC Đức
  • Erich Mielke (1907-2000): Bộ Trưởng Bộ An ninh quốc gia CHDC Đức
  • Wandlitz: Khu biệt thự dành cho các Uỷ viên Bộ chính trị thời CHDC Đức ở ngoại ô Berlin
  • Egon Krenz (*1937): Bí thư thứ nhất Đoàn Thanh niên Tự do Đức (FDJ), về sau là người kế nhiệm Honecker trên hai cương vị Tổng bí thư Đảng và Chủ tịch Hội đồng nhà nước
  • Margot Honecker (1927-2016): Vợ của Erich Honecker, Bộ trưởng Bộ giáo dục CHDC Đức

Nguồn: „Cười để chống lại sự bất lực – Chuyện tiếu lâm CHDC Đức trong tầm ngắm của An ninh quốc gia“ („Lachen gegen die Ohnmacht – DDR-Witze im Visier der Stasi“), Nxb Ch. Links Verlag, Berlin 2016, 140 trang, 10,00 €

http://m.faz.net/aktuell/gesellschaft/interview-mit-bodo-mueller-ueber-humor-in-der-ddr-14398343.html#GEPC;s6

Gặp Heine trên đường trở về từ một chuyến đi dịch không thành

14117816_1272171176160298_6783169856780609307_n

“Wir ergreifen keine Idee, die Idee ergreift uns und knechtet uns und peitscht uns in die Arena hinein, dass wir, wie gezwungene Gladiatoren, für sie kämpfen.”

14102395_1272171182826964_5205189799981860710_n

“Không phải ta chiếm lĩnh tư tưởng, mà tư tưởng chiếm lĩnh ta, nô dịch ta, quất ta vào đấu trường để rồi, như những võ sĩ bị cưỡng bức, ta sẽ phải chiến đấu một mất một còn vì nó.”

Heinrich Heine

* 13.12.1797 Düsseldorf
+ 7.2.1856 Paris

Xu hướng sùng chuyên chế và cực hữu hiện nay ở Đức

Nước Đức năm 2016: Cứ trong mười người có một người mong muốn có một nhà độc tài dùng bàn tay sắt để trị vì đất nước. Mười một phần trăm người dân cho rằng người Do Thái có quá nhiều ảnh hưởng. Mười hai phần trăm cho rằng người Đức ưu việt hơn các dân tộc khác. Một phần tư người dưới độ tuổi 30 ở Đông Đức có thái độ thù ghét người nước ngoài. Và một phần ba người Đức cho rằng đất nước đang bị ngoại xâm (người nhập cư) đe doạ ở mức đáng báo động.

Những con số này trích từ một công trình điều tra dư luận dài hạn do Đại học Leipzig tiến hành mới công bố ngày hôm nay. Các thông tin và phân tích chi tiết đọc ở đây:

http://www.spiegel.de/panorama/gesellschaft/rechtsextremismus-studie-die-enthemmte-mitte-a-1097321.html

Pablo Neruda, Đêm trên đảo

Neruda

 

Trong đêm anh ngủ với em
trên đảo nhỏ giữa lòng biển vắng.
Em dữ dội và ngọt ngào giữa khoái cảm và chiêm bao
dữ dội và ngọt ngào giữa lửa và nước.

Cũng có thể
lúc rất muộn
giấc mơ ta sẽ gặp nhau
trên tầng cao hay dưới tầng sâu
trên cao như những cành cây vần vũ cùng ngọn gió
dưới sâu như những nhành rễ đỏ xiết đan nhau.

Có thể   
giấc mơ em sẽ từ giã giấc mơ anh
và đi tìm anh trên biển đen
như những ngày xưa
lúc em còn tít tắp,
khi anh đi sát qua em,
không nhận được dáng hình
mải mê tìm ánh mắt.

Và bây giờ anh trao em
– bánh mỳ, rượu vang, tình yêu và phẫn uất –  
bằng cả đôi tay,
bởi em là chiếc bình
đón chờ những lễ vật của đời anh.

Trong đêm anh ngủ với em
trái đất xoay miệt mài
với người sống và người đã chết,
lúc bừng tỉnh
giữa bóng tối
cánh tay anh ôm choàng hông em.
Ôi, đêm tối và mộng mị
không thể nào chia nổi đôi ta.

Anh đã ngủ với em,
và khi thức giấc, miệng em,
vừa rời khỏi giấc chiêm bao,
đã mang đến cho anh
vị của đất,
nước biển và rong tảo
từ đáy của cuộc đời em,
và anh nhận được nụ hôn em,
đẫm ướt bởi ánh bình minh,
dường như nó đến từ biển cả
đang vỗ về quanh ta.

 

© Bản dịch tiếng Việt: Trương Hồng Quang (1979),
dịch qua bản tiếng Đức của NXB Reclam Leipzig, 1973
chép lại theo trí nhớ ngày 02.04.2016
tên gốc tiếng Tây Ban Nha:  La noche en la isla

In memoriam Hans-Dietrich Genscher

Genscher-19-09-2013

Hans-Dietrich Genscher (1927-2016)
Nguyên Bộ trưởng Nội vụ và Bộ trưởng Ngoại giao CHLB Đức

“Một chính khách – trước hết là một ngoại trưởng – mỗi khi phát ngôn đều đứng trong một tình huống éo le: Hoặc là ông ta biết nhiều hơn so với điều mà mình được phép nói, hoặc ông ta biết rằng điều mà mình nói thực ra không phải là điều mà mình muốn nói nhưng không thể nói.”
(Tháng Sáu 1975, lúc đương chức Ngoại trưởng CHLB Đức)

“Der Politiker – speziell wohl der Außenminister – ist bei dem, was er mitzuteilen hat, in einer schwierigen Lage: Er weiß entweder mehr, als er sagen darf, oder weiß, dass das, was er sagt, eigentlich nicht das ist, was er sagen möchte, aber nicht sagen kann.”
(Im Juni 1975 als Außenminister)

Cách đây không lâu tôi phải trả lời chất vấn trước Uỷ ban điều trần của Quốc hội. Ở đó tôi được hỏi: ‘Tên, ngày sinh, nghề nghiệp.’ Tôi trả lời rằng: “Ngoại trưởng vĩ đại nhất của mọi thời đại.’ Nói như vậy quả có khiếm nhã, nhưng trước đó tôi đã phải tuyên thệ về lời khai của mình.”
(Tháng Hai 1992, phát biểu khi tặng  Huân chương vì tinh thần hài hước cho Bộ trưởng Văn hoá và Giáo dục Pháp Jack Lang)

„Ich musste neulich vor dem Untersuchungsausschuss aussagen. Dort wurde ich gefragt: ‘Name, Geburtstag, Beruf.’ Ich sagte: ‘Größter Außenminister aller Zeiten.’ Das war mir peinlich, aber ich stand unter Eid.”
(Im Februar 1992 in Aachen bei der Verleihung des Ordens wider den tierischen Ernst an den französischen Kultur- und Bildungsminister Jack Lang)

 

Nguồn:

http://www.spiegel.de/fotostrecke/hans-dietrich-genscher-zitate-des-frueheren-aussenministers-fotostrecke-135984.html

Plaisir d’amour / Lạc thú tình yêu

 

Sáng nay, ngày lập xuân ở Đức, đi lang thang trên Youtoube với những nẻo đường rất lắt léo từ Mozart đến Pop thì tôi vô tình gặp lại ca khúc này với giọng hát của Nana Mouskouri. Bài hát này, với giọng hát này, là kỷ niệm âm nhạc cuối cùng giữa cha tôi và tôi. Lần đó, tôi nhớ đã thu bản này dưới dạng MP3 trong một chiếc điện thoại Nokia “cục gạch” và đã mang theo trong một chuyến đi đầy bão táp ở quê nhà vào mùa thu 2009. Đầu đề “Lạc thú tình yêu” là do cha tôi dịch từ tiếng Pháp cho tôi, ông cũng còn giảng nghĩa cho tôi cả phần nội dung ca từ mà trước đấy tôi chưa hề hiểu. Trước khi tôi quay lại Đức, cha tôi đã yêu cầu tôi sao lại bài hát này để ông nghe ở nhà. Sau khi trở về Berlin, suốt một thời gian dài tôi đã nghe đi nghe lại bản này khá nhiều lần, phần vì kỷ niệm với cha tôi, phần vì đoán ở Hà Nội chắc ông cụ cũng sẽ nghe lại nó, không chỉ một lần. Ba tháng sau thì ông mất.

Plaisir d’amour ne dure qu’un moment
chagrin d’amour dure toute la vie.